Papara (Paparas, Popara) Jerzy (Georgis) h. Paparona (zm. przed r. 1701), nobilitowany kupiec lwowski, agent dyplomatyczny. Jego rodzina pochodziła «z miasta Janiny w Grecji», częściowo mieszkała w Mołdawii, on sam «zdawna w państwach naszych [w Rzpltej] zasiadły z przodków swoich obywatel» (akty nobilitacji z l. 1658 i 1659). W r. 1664 podpisywał się po grecku, a jak się zdaje, w r. 1670 używał stroju niepolskiego (greckiego?, orientalnego?). Wg nobilitacji z r. 1658 «cały ciąg młodości marsowej sztuce w zastępach Zaporożców poświęcił», co oznaczałoby chyba, że służył w wojsku kozackim przed r. 1648, bo trudno przypuścić, by chwalono go za męstwo okazane w walkach przeciw Rzpltej. Na to, że służba wojskowa P-y w r. 1659 była czymś odległym, wskazuje to, że sejmik wiszeński w r. 1662 zaliczył go do «ludzi kupieckich», którzy «nie traktując nigdy wojennej usługi – zostali szlachtą». Prawdopodobnie wraz z grupą Greków – kupców lwowskich (m. in. z Janem Mazarakim) pośredniczył w nawiązaniu stosunków między władzami Rzpltej a hetmanem kozackim Janem Wyhowskim w r. 1658 i w ich kontynuowaniu. Niejasny zwrot w akcie nobilitacji z r. 1658 zdaje się mówić o prowadzeniu przez P-ę agitacji wśród Kozaków za połączeniem się z Rzpltą, ale to raczej mało prawdopodobne. Dn. 8 X 1658 przybył P. do Jana Kazimierza, oblegającego Toruń, z wiadomością od Wyhowskiego o ukończeniu traktatów. Wysłano go na powrót do hetmana kozackiego, który w grudniu wyprawił go znów do króla: oprócz listu miał P. złożyć monarsze ustną relację. Owe podróże wskazują, że błędna jest informacja zawarta u Żychlińskiego, jakoby P. został ciężko ranny w czasie oblężenia Torunia. W nagrodę za te usługi król 5 XI 1658 nobilitował P-ę, co zatwierdził sejm 1659 r., który także nadał mu na własność trzy wsie ze starostwa kamionackiego: Batiatycze, Żełdec i Kupiczwolę, jak się zdaje, częściowo dla wynagrodzenia jego wydatków. Szlachta województwa ruskiego przyjęła nobilitację P-y, jak i innych lwowskich Greków, niechętnie. Przeciwna była zwłaszcza nadaniu im na własność królewszczyzn, domagała się w uchwałach sejmikowych (1662, 1666, w jakiejś mierze i w r. 1670) zapłacenia przez nich po 30 000 zł za nobilitację, zwrotu dóbr, żądała, aby w przyszłości nie uszlachcano nieżołnierzy. Jak się zdaje, P. miał poważne obawy, żeby mu nie odebrano nadanych majątków. W l. 1662–6 Batiatycze znajdowały się w posiadaniu woj. lubelskiego Władysława Reja, a Kupiszwola i Żełdec we władaniu Tarnowskiego (vel Tarnawskiego). Wsie te później odziedziczyli potomkowie P-y, co zdaje się wskazywać, że była to sprzedaż fikcyjna, rezultat obaw przed utratą dóbr. Na późniejsze trudności P-y z utrzymaniem się przy Batiatyczach zdaje się wskazywać uzyskanie przez P-ę na tę wieś potwierdzenia przez Jana III przywileju Jana Kazimierza (wg „Akt grodz. i ziem.” mylnie: na dzierżawę) w dn. 25 VI 1681.
P. mieszkał głównie na wsi, ale często dojeżdżał do Lwowa. W styczniu 1664 był członkiem lwowskiego prawosławnego bractwa stauropigialnego; dużo tu znaczył, co uwidoczniło się w okresie sporu między Józefem Szumlańskim a Antonim Winnickim (później zaś Eustachym Świstelnickim) o prawosławne biskupstwo lwowskie. P. z innymi Grekami z bractwa poparł Winnickiego. Posiadali oni wpływy tak na dworze hospodara mołdawskiego Eliasza Aleksandra, jak i wśród duchowieństwa (biskup romański, późniejszy metropolita suczawski Dozyteusz, był krewnym P-y) i spowodowali przez swoich wysłanników, że Szumlański, któremu zarzucali przejście na katolicyzm, nie tylko nie uzyskał w Jassach święceń biskupich (po 4 XI 1667), ale o mało nie został wydany Turkom przez hospodara. Wg Szumlańskiego P. miał wziąć udział w zajeździe Winnickiego na katedrę Św. Jura we Lwowie 31 XII 1667. Dn. 21 I 1668 P. uczestniczył w elekcji Świstelnickiego na biskupa lwowskiego. Szumlański wiosną 1668 pozywał m. in. P-ę przed Trybunał o oszczerstwa i udział w zajeździe, bracia biskupa szukali zemsty na P-rze i jego towarzyszach. Żeby położyć kres tym waśniom, Jan Kazimierz 24 VI założył wadium 50 000 zł między P-ą i Mazarakim a braćmi Szumlańskimi, co jednak nie zapobiegło dalszym zatargom. P. uczestniczył, podobno jako jeden z przywódców, w zajeździe Świstelnickiego na wieś Kryłos w nocy z 20 na 21 VII. Dn. 14 X Szumlański rzucił klątwę na P-ę za to, iż mimo przeszkód kanonicznych starał się doprowadzić do małżeństwa swego brata Cyriaka z Anastazją Hrehorowiczówną. Widziano w P-rze i Mazarakim przywódców ugrupowania zwalczającego Szumlańskiego. Nieuznany przez Rzpltą metropolita kijowski Józef Nielubowicz Tukalski pismem z 13 XII 1668 wzywał stauropigię lwowską, aby właśnie tych dwóch nakłoniła do uznania Szumlańskiego jako swego biskupa. Dn. 9 VIII 1669 obaj Grecy wzięli udział w zajeździe Świstelnickiego na Kryłos, a następnie, zapewne obawiając się wyroku, wystarali się u króla Michała Korybuta o list (27 XI 1669) bezpieczeństwa. Dn. 19 VI 1673 doszło do ugody Szumlańskiego z P-ą i J. Mazarakim oraz ich stronnikami pod wadium 3000 zł.
Na jednym koniu, tj. bez pocztu, stawił się P. na pospolite ruszenie w r. 1672, uczestniczył w jego popisie 29 VIII pod Lublinem. Dn. 20 XI 1692 Jan III ustanowił P-ę jednym z dwóch opiekunów Marianny Afedykowej ze Lwowa. Informacja u Żychlińskiego, że «pośredniczył także [P.] pokilkakrotnie w układach Rzplitej z hospodarami wołoskimi» – raczej mołdawskimi – wygląda dość prawdopodobnie. Jego brat Cyriak, jakoby rotmistrz i dworzanin hospodara mołdawskiego, znalazł się rzeczywiście w grupie osób nobilitowanych w r. 1676 «za zaleceniem Wielm. Hetmanów naszych Kor. i Hospodara Ziem Mołdawskich» Stefana Petryczejki (?), częściowo emigrantów z Mołdawii. Dn. 24 VII 1700 wieś Batiatycze jest określona jako «własność Paparów», co wskazywałoby, że Jerzy już wówczas nie żył. Jeśli rzeczywiście trumienny portret nieokreślonego P-y jest portretem Jerzego, to zostałby pochowany w cerkwi wołoskiej we Lwowie.
W r. 1668 żoną P-y była stryjeczna siostra Anastazji Hrehorowiczówny, żony Cyriaka. Zapewne Wołoszka Marianna czy Anna Corta była jego drugą żoną. Miał trzech synów. Najstarszy Aleksander Jerzy, towarzysz pancerny królewicza Fryderyka Augusta w r. 1706, stolnik dobrzyński, był posiadaczem Kupiczwoli, Żełdca i Batiatycz (te ostatnie miał 4 VI 1707 i odziedziczył zapewne po bracie Janie). Jan, towarzysz pancerny hetmana w. Stanisława J. Jabłonowskiego, w l. 1695–7 rotmistrz chorągwi wołoskiej, ciężko ranny 11 II 1695 w bitwie pod Lwowem, był dziedzicem Batiatycz. Teodor, sędzia kapturowy lwowski z r. 1733, w r. 1739 był podczaszym nowogródzkim, towarzyszem pancernym królewicza Ksawerego.
Domniemany portret P-y w Muz. Hist. we Lwowie, reprod. w: Gębarowicz M., Portret XVI–XVIII w. we Lwowie, Kr. 1969; – Uruski; Żychliński, IX 108–9; – [Andrusjak] Andrusiak M., Józef Szumlański pierwszy biskup unicki lwowski (1667–1708), Lw. 1934 s. 30–1, 33–4, 36, 38, 60, 124, 126; Chłapowski K., Alienacje dóbr królewskich w l. 1578–1668, „Przegl. Hist.” 1978 s. 649, 652, 661; Kubala L., Wojny duńskie i pokój oliwski 1657–1660, Lw. 1922; Lisiewicz Z., Walka o biskupstwo…, „Przew. Nauk. i Liter.” 1888 s. 640–3, 742, 754; Łoziński W., Patrycjat i mieszczaństwo lwowskie w XVI–XVII w., Lw. 1902 s. 256, 259–63, 310, 313, 359; tenże, Prawem i lewem, Kr. 1960 I; Majewski W., Najazd Tatarów w lutym 1695 r., Studia i Mater. do Hist. Wojsk., W. 1963 IX cz. 1 s. 163–4; Paparówna T., Błędy w herbarzu Niesieckiego poprawione przez…, Lw. 1870; – Akty grodz. i ziem., X, XXI; Arch. Jugo-Zap. Rossii, č. 1 t. 10; Lustracja województwa ruskiego 1662–1665, Wr. 1974 II 176–7; Vol. leg., IV 636–7, V 406; – AGAD; Metryka Kor. t. 201 k. 97–98.
Wiesław Majewski